Các biện pháp chủ động chống nóng cho gia súc, gia cầm trong mùa hè

1. Đối với lợn

- Chuồng trại: Xây dựng chuồng theo hướng Nam hoặc Đông Nam, đảm bảo thông thoáng; sử dụng vật liệu cách nhiệt (mái ngói, lá cọ, lá dừa, rơm…); lắp đặt quạt thông gió, hệ thống làm mát. Trồng cây xanh xung quanh tạo bóng mát, có phên che chống nắng. Trong những ngày nắng nóng có thể phun nước lên mái để giảm nhiệt.

- Vệ sinh chuồng nuôi: Thường xuyên vệ sinh, thu gom và xử lý chất thải kịp thời nhằm giảm phát sinh nhiệt và khí độc trong chuồng nuôi.

- Mật độ nuôi: Lợn nái 3 – 4 m²/con; lợn thịt khoảng 2 m²/con.

- Chăm sóc, nuôi dưỡng:

+ Tắm cho lợn 1 – 2 lần/ngày.

+ Cung cấp đầy đủ nước sạch, mát; có thể bổ sung chất điện giải trong những ngày nắng nóng kéo dài.

+ Cho ăn vào thời điểm mát trong ngày (sáng sớm, chiều tối), hạn chế cho ăn vào thời điểm nắng nóng cao điểm.

+ Bổ sung vitamin C, B-complex, men tiêu hóa nhằm tăng sức đề kháng và khả năng chống nóng.

- Thú y: Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin (phó thương hàn, dịch tả, tụ huyết trùng…); cách ly lợn ốm để theo dõi, chăm sóc và điều trị.

- An toàn sinh học: Thực hiện tiêu độc, khử trùng định kỳ chuồng trại và khu vực chăn nuôi bằng các hóa chất như Han–Iodine, Virkon, Benkocid… hoặc rắc vôi bột.

2. Đối với trâu, bò

- Chuồng trại: Bố trí chuồng nuôi thông thoáng, sạch sẽ; có phên che chống nắng; trồng cây xanh tạo bóng mát xung quanh khu vực nuôi.

- Chăn thả hợp lý: Chăn thả vào sáng sớm (6 giờ – 9 giờ) và chiều muộn (16 giờ – 18 giờ); trong thời gian nắng nóng cần cho nghỉ ở nơi có bóng mát.

- Mật độ nuôi: Trâu, bò thịt 4 – 6 m²/con; bê, nghé 1 – 2 m²/con.

- Dinh dưỡng:

+ Cung cấp 30 – 35 kg thức ăn thô xanh/con/ngày (tùy theo khối lượng cơ thể và mức độ sản xuất).

+ Bổ sung 0,5 – 1 kg thức ăn tinh (bột ngô, sắn, cám gạo…) và 15 – 20 g muối/con/ngày.

+ Đảm bảo khẩu phần ăn cân đối, đầy đủ dinh dưỡng.

- Chăm sóc:

+ Cho uống đủ nước sạch, mát.

+ Tắm chải 1 – 2 lần/ngày để giảm nhiệt cơ thể.

- Quản lý dịch bệnh: Cách ly gia súc ốm; tăng cường chăm sóc gia súc mang thai, con non; định kỳ diệt ve, mòng.

- Vệ sinh, tiêu độc: Thực hiện tiêu độc khử trùng định kỳ bằng hóa chất hoặc vôi bột.

3. Đối với gia cầm

Gia cầm rất mẫn cảm với nhiệt độ cao; khi nhiệt độ môi trường trên 35°C có thể gây sốc nhiệt nghiêm trọng, thậm chí gây chết nhanh nếu không được làm mát kịp thời. Cần đặc biệt chú ý mật độ nuôi và độ thông thoáng chuồng trại, đây là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả phòng chống sốc nhiệt.

- Chuồng kín: Vận hành hiệu quả hệ thống làm mát, có thể giảm nhiệt độ chuồng nuôi 5 – 7°C so với bên ngoài; đảm bảo nguồn điện dự phòng.

- Chuồng thông thoáng tự nhiên: Làm chuồng hướng Nam hoặc Đông Nam; lợp mái ngói hoặc mái lá cọ, lá dừa, rơm…; có phên che chống nắng; có thể phun nước lên mái trong những ngày nắng nóng để hạ bớt nhiệt.

- Giảm bức xạ nhiệt: Che chắn hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp; sử dụng lưới đen hoặc trồng cây xanh, giàn leo tạo bóng mát.

- Quản lý cho ăn: Cho ăn vào sáng sớm hoặc chiều mát; sau khi cho ăn, treo máng để tăng độ thông thoáng chuồng nuôi.

- Mật độ nuôi:

+ Gà con: 50 – 60 con/m²

+ Gà 0,5 – 1 kg: 8 – 12 con/m²

+ Gà 2 – 3 kg: 3 – 5 con/m²

- Chăm sóc: Khi thời tiết quá nóng có thể thả ra vườn, gốc cây quanh chuồng; giảm độ dày đệm lót để hạn chế sinh nhiệt.

- Nước uống: Cung cấp đầy đủ nước sạch, mát; cho uống tự do và bổ sung chất điện giải, vitamin C trong những ngày nắng nóng kéo dài.

- Dinh dưỡng: Đối với gà đẻ, tránh nuôi quá béo; giảm năng lượng khẩu phần, bổ sung rau xanh.

- Phòng bệnh: Bổ sung vitamin, men tiêu hóa; tiêm phòng đầy đủ các bệnh như Newcastle, cúm gia cầm, tụ huyết trùng… theo quy định. Không vận chuyển, tiêm phòng vào thời điểm nắng nóng cao điểm.

- Quản lý: Cách ly gia cầm ốm vào ô riêng để theo dõi, chăm sóc và điều trị; thực hiện chăn nuôi an toàn sinh học, tiêu độc khử trùng định kỳ chuồng trại và khu vực chăn nuôi bằng các loại hóa chất như Han–Iodine, Virkon, Benkocid… hoặc rắc vôi bột.

Việc thực hiện đồng bộ các biện pháp chống nóng sẽ góp phần hạn chế thiệt hại, bảo vệ đàn vật nuôi, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất chăn nuôi trong điều kiện nắng nóng kéo dài và biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.