Sâu tơ gây hại trên rau họ thập tự và biện pháp phòng trừ an toàn

Sâu tơ hại cây rau bắp cải và súp lơ

1. Đặc điểm gây hại của sâu tơ

Sâu tơ thường gây hại ở mặt dưới của lá, ăn phần thịt lá, chỉ để lại lớp biểu bì mỏng hoặc tạo thành các vết thủng mờ. Khi mật độ cao, sâu ăn trụi lá non và lá bánh tẻ, khiến cây còi cọc, chậm lớn, thậm chí chết non. Sâu gây hại mạnh nhất ở tuổi 2–3, thời điểm này sâu ăn rất khỏe, làm giảm khả năng quang hợp của cây.

Tại Lai Châu, sâu tơ có thể xuất hiện quanh năm nhưng phát sinh rộ từ tháng 10 đến tháng 12, trùng với thời kỳ sinh trưởng mạnh của rau họ thập tự. Những ruộng trồng gối vụ hoặc không luân canh thường là nơi sâu tồn tại và phát triển mạnh.

2. Vòng đời phát triển của sâu tơ

Vòng đời của sâu tơ kéo dài 20–30 ngày, mỗi con cái có thể đẻ 100–400 trứng. Trứng nở sau 2–4 ngày, sâu non phát triển nhanh và hóa nhộng sau 6–8 ngày. Trong điều kiện thời tiết lạnh của Lai Châu, vòng đời sâu có thể kéo dài hơn, nhưng khả năng thích nghi của chúng rất cao. Do vậy, cần theo dõi thường xuyên để phát hiện và xử lý sớm ngay từ giai đoạn đầu.

Vòng đời phát triển của sâu tơ

3. Biện pháp phòng trừ tổng hợp

a) Biện pháp canh tác: Bố trí thời vụ hợp lý, gieo trồng sớm sau khi thu hoạch lúa mùa để tránh thời điểm sâu phát sinh rộ cuối tháng 11. Luân canh cây trồng: Không trồng liên tục các loại rau họ thập tự trên cùng chân đất; nên luân canh với cây họ cà hoặc cây họ đậu để cắt nguồn sâu. Dọn sạch tàn dư cây trồng sau thu hoạch, tiêu hủy cây bị hại, cày lật đất phơi ải để diệt trứng và nhộng trong đất. Có thể tưới phun mưa vào buổi chiều để rửa trôi sâu non, hạn chế bướm đẻ trứng.

b) Biện pháp thủ công: Thường xuyên kiểm tra mặt dưới của lá, phát hiện sớm sâu non hoặc ổ trứng để bắt và tiêu hủy. Khi mật độ sâu thấp, nên ngắt bỏ lá bị hại hoặc thu gom ổ trứng ra khỏi ruộng để tránh lây lan sang diện rộng.

c) Biện pháp sinh học:

* Dùng tỏi, ớt, gừng để xua đuổi sâu:

 Nguyên liệu: Tỏi: 0,5 kg; Ớt chín: 0,5 kg; Gừng: 0,5 kg; Rượu trắng: 2 lít

Cách làm: Giã nhỏ hoặc xay nhuyễn tỏi, ớt, gừng  ngâm trong rượu 7–10 ngày, lọc lấy nước cốt. Khi phun: lấy 100 ml dung dịch ngâm pha với 8–10 lít nước, thêm 1 thìa nhỏ nước rửa bát cho dung dịch bám lá tốt hơn. Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tập trung mặt dưới lá.

Tác dụng: Mùi cay nồng làm bướm sâu tơ không dám đẻ trứng, đồng thời làm sâu non ngừng ăn và chết dần. Tuy nhiên bà con không nên pha dung dịch tỏi, ớt, gừng quá đặc tránh cháy lá non.

* Dùng lá xoan:

Nguyên liệu: Lá xoan: 1 kg; Nước: 10 lít

Cách làm: Giã nhỏ, ngâm trong nước 24 giờ, lọc lấy dung dịch. Pha loãng tỷ lệ 1 phần dung dịch với 5 phần nước, phun đều lên mặt lá.

Tác dụng: Chất Azadirachtin trong lá xoan làm sâu tơ ngừng ăn, rụng da non, chết dần, đồng thời xua đuổi bướm trưởng thành.

* Dùng nước tro bếp hoặc dung dịch xà phòng loãng:

Cách làm: Pha 1 bát tro bếp với 10 lít nước, khuấy đều, để lắng, lọc lấy nước trong để phun. Hoặc pha 1 thìa nhỏ xà phòng sinh học với 8 lít nước.

Tác dụng: Giúp rửa trôi trứng và sâu non, hạn chế bướm sâu tơ đẻ trứng trên lá.

 * Bảo vệ thiên địch tự nhiên: Giữ lại các loài thiên địch như bọ rùa, ong ký sinh, nhện, bọ xít ăn thịt sâu. Hạn chế phun thuốc hóa học để không làm chết thiên địch trong ruộng rau.

Lưu ý khi áp dụng: Phun khi sâu mới xuất hiện, đặc biệt giai đoạn sâu non tuổi 1–2. Phun kỹ mặt dưới lá, nơi sâu tơ tập trung nhiều. Phun định kỳ 5–7 ngày/lần trong thời gian sâu phát sinh rộ (tháng 10–12). Không phun lúc trời nắng gắt hoặc ngay trước khi thu hoạch.

Vườn rau Cải thảo xanh tốt

Để hạn chế sâu tơ gây hại trên các loại rau họ thập tự như bắp cải, súp lơ, cải xanh, bà con nên ưu tiên các biện pháp sinh học, an toàn và thân thiện với môi trường. Những cách làm này vừa hiệu quả, vừa giúp giảm lượng thuốc hóa học, hướng tới sản xuất rau an toàn, bền vững./.