Chủ động phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ bảo vệ lúa vụ Mùa

1. Nhận biết sâu cuốn lá nhỏ và triệu chứng gây hại

Sâu cuốn lá nhỏ hại trên cây lúa có tên khoa học là Cnaphalocrocis medinalin . Thuộc họ Ngài Sáng ( Pyralidae ), bộ Cánh Vảy ( Lepidoptera ).

Sâu cuốn lá nhỏ hại lúa  ( Nguồn: Internet)

Sâu cuốn lá gây hại bằng cách nhả tơ, kết hai mép lá lại theo chiều dọc thành ống để sinh sống và gây hại bên trong. Chúng ăn phần thịt lá, chỉ chừa lại lớp biểu bì khiến lá lúa bị giảm diện tích quang hợp, mất diệp lục tố dẫn đến sinh trưởng kém, nếu gây hại khi lúa đòng trổ sẽ khiến hạt bị lép lửng, mất năng suất.

Sâu tấn công mạnh trên diện rộng sẽ làm ruộng bị hại trở nên xơ xác. Bên cạnh đó vết thương nơi mép lá còn tạo điều kiện cho nấm, vi khuẩn xâm nhập gây thêm nhiều bệnh cho lúa.

2. Đặc điểm sinh học

- Vòng đời của sâu cuốn lá nhỏ từ 30 - 35 ngày. Thời gian trứng 6 - 7 ngày. Thời gian sâu non 15 - 25 ngày. Thời gian nhộng 6 - 8 ngày. Thời gian ngài vũ hóa đến đẻ trứng 2 - 7 ngày.

- Ngài của sâu cuốn lá nhỏ có tính hướng quang rất mạnh và con cái mạnh hơn con đực. Nhộng thường vũ hóa về đêm, ban ngày thường ẩn nấp, nếu khua động thì chỉ bay lên bằng chiều cao ngọn lúa. Ngài thường tìm những ruộng lúa xanh tốt để đẻ trứng vào ban đêm, rải rác trên lá lúa, phần lớn là đẻ từng quả một, cũng có khi tới 2 - 3 trứng một chỗ. Một con ngài cái chỉ đẻ trung bình trên 76 quả.

3. Những điều kiện thuận lợi để sâu phát sinh mạnh

- Thời vụ gieo sạ muộn, gieo cấy giống dễ nhiễm sâu bệnh. Sâu cuốn lá nhỏ tập trung hại nặng vào 2 thời kỳ sinh trưởng của cây lúa là đẻ nhánh rộ và làm đòng - trổ. Khi trà lúa chính vụ đã qua các giai đoạn trên, sâu cuốn lá sẽ tập trung vào trà lúa muộn để phát triển và bảo tồn nòi giống.

- Sử dụng phân bón không hợp lý: Bón quá nhiều đạm, bón lai rai nhiều lần làm cho cây lúa lúc nào cũng xanh tốt là điều kiện lý tưởng để sâu cuốn lá nhỏ phát sinh, phát triển. Thực hiện biện pháp kỹ thuật 3 giảm 3 tăng là giải pháp hữu hiệu giúp cây lúa phát triển chắc khỏe, hạn chế sự phát sinh của sâu bệnh nói chung.

- Thời tiết khí hậu, đặc biệt là mùa mưa nắng xen kẽ kết hợp ẩm độ cao, sâu cuốn lá phát sinh rất nặng. Vì vậy cần nắm chắc dự báo thời tiết để chủ động đưa ra biện pháp ngăn ngừa sớm.

4. Tác hại của sâu cuốn lá nhỏ đến cây lúa

- Suy giảm năng suất: Sâu cuốn lá làm giảm diện tích lá quang hợp, mất diệp lục tố dẫn đến giảm khả năng tổng hợp chất dinh dưỡng và năng suất.

- Là nguyên nhân dẫn đến các bệnh gây hại cho lúa: Các vết thương do sâu cuốn lá nhỏ cắn phá trên lá tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn xâm nhập, gây thêm bệnh cho cây.

- Ảnh hưởng đến sự phát triển của lúa: Cây bị sâu cuốn lá nhỏ tấn công trở nên yếu đuối, chậm phát triển và dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường khác.

- Giảm chất lượng hạt: Sâu cuốn lá làm giảm chất lượng hạt, khi sâu tấn công vào giai đoạn làm đòng trổ sẽ gây ra tình trạng hạt lúa bị lép lửng dẫn đến giảm năng suất lúa.

5. Biện pháp phòng trừ cuốn lá nhỏ

Biện pháp phòng ngừa sâu cuốn lá nhỏ hại lúa

Để hạn chế thiệt hại do sâu cuốn lá lúa, bà con nên thực hiện các biện pháp sau:

- Xử lý đất và cỏ dại: Làm sạch cỏ dại và xử lý đất trước khi cấy để giảm nơi sinh sản của trứng và ấu trùng.

- Điều chỉnh mật độ cấy: Cấy lúa với mật độ hợp lý để giảm mật độ sâu và tạo điều kiện thuận lợi cho cây lúa phát triển.

- Sử dụng phân bón hợp lý: Bón phân cân đối và hợp lý để cây lúa phát triển khỏe mạnh, giúp tăng cường sức đề kháng và giảm thiệt hại do sâu cuốn lá nhỏ gây ra.

- Theo dõi và phát hiện sớm: Thực hiện kiểm tra thường xuyên để phát hiện sớm sự xuất hiện của sâu cuốn lá nhỏ, nhằm áp dụng biện pháp phòng trừ kịp thời.

Biện pháp điều trị sâu cuốn lá nhỏ hại lúa

Biện pháp điều trị sâu cuốn lá nhỏ theo hướng bền vững là tăng cường áp dụng quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp, kết hợp hài hòa các biện pháp thủ công, sinh học, hóa học...

- Biện pháp sinh học: sâu cuốn lá nhỏ gây hại cho cây lúa có khá nhiều các loài thiên địch, từ các loài ong như ong mắt đỏ Trichogramma sp., cho tới nhện, chuồn chuồn ăn bướm, bọ cánh cứng ăn ấu trùng, các loại nấm, virus…

- Biện pháp hóa học: Biện pháp hóa học là vũ khí cuối cùng phải sử dụng khi thời tiết thuận lợi cho sâu bệnh bùng phát mà các biện pháp khác không đủ sức khống chế. Khi phát hiện mật độ sâu vượt ngưỡng phòng trừ : mật độ sâu non đạt từ 50 con/m² trở lên ở giai đoạn đẻ nhánh hoặc từ 20 con/m² trở lên ở giai đoạn làm đòng. Bà con có thể lựa chọn sử dụng các loại thuốc sinh học như: Celastrus angulatus; Bacillus thuringiensis var.kurstaki (Btk)… hoặc các loại thuốc hóa học có hoạt chất: Abamectin + Petroleum oil ; Alpha-cypermethrin;  Azadirachtin; Emamectin benzoate+Avermectin B1b 10%; Permethrin……..

Lưu ý: Sự phát dục của sâu cuốn lá nhỏ phụ thuộc vào sự sinh trưởng, phát triển của từng trà lúa, trên cùng một cánh đồng có nhiều trà lúa khác nhau thì trứng sâu cuốn lá nhỏ nở rộ cũng ở các thời điểm khác nhau. Những ruộng lúa cấy trước, nhanh tốt; ruộng lúa thừa đạm, lá xanh đen, những ruộng gần khu dân cư, gần đường quốc lộ, khi trời tối sẽ có nhiều ánh sáng nên mật độ bướm sẽ cao hơn, trứng sâu cũng nở sớm hơn. Phun thuốc ướt đẫm đều thân, lá lúa. Phun khi sâu non mới nở, tuổi nhỏ (tuổi 1-3) hoặc sau cao điểm bướm rộ 5-7 ngày; nếu mật độ cao, xen gối lứa kéo dài nên phun thêm lần 2 sau 5-7 ngày. Sau khi phun thuốc 3-5 giờ, nếu gặp mưa thì cần phải phun lại.

Chỉ sử dụng thuốc BVTV trong danh mục thuốc được phép sử dụng tại Việt Nam, pha và phun theo hướng dẫn trên bao bì, tuân thủ theo nguyên tắc 4 đúng (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng, đúng cách), đồng thời đảm bảo thời gian cách ly, trang bị đầy đủ bảo hộ lao động và thu gom bao bì thuốc sau sử dụng đúng nơi quy định nhằm bảo vệ sức khỏe và môi trường./.