Theo thống kê, hằng năm thế giới lãng phí khoảng 1 tỷ đến 1,3 tỷ tấn thực phẩm, tương đương với khoảng 1/3 tổng lượng thực phẩm được sản xuất cho con người, lượng thức ăn bị vứt bỏ mỗi ngày đủ để cung cấp cho hơn 1 tỷ suất ăn / bữa ăn cho những người gặp khó khăn và đối mặt với nạn đói. Tình trạng này gây tổn thất hàng nghìn tỷ USD cho nền kinh tế thế giới mỗi năm, không những vậy, lượng thực phẩm thừa làm gia tăng phát thải khí nhà kính, lãng phí tài nguyên đất, nước, năng lượng dùng trong sản xuất và gây áp lực nghiêm trọng lên hệ thống xử lý rác thải.
Như vậy, lãng phí thực phẩm không chỉ gây tổn thất về kinh tế mà còn làm hao phí đất đai, nguồn nước, năng lượng và công sức lao động đã được sử dụng trong quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển và chế biến. Thực phẩm bị thải bỏ làm tăng khối lượng chất thải, làm gia tăng áp lực lên công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải và tăng phát thải khí nhà kính. Vì vậy, giảm lãng phí thực phẩm là hành động thiết thực để bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, nông sản.
Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 có chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” (From Clean Plates to Clean Cities), tập trung vào ngăn ngừa lãng phí thực phẩm, tận dụng nguồn thực phẩm còn giá trị sử dụng và thu hồi chất thải hữu cơ. Chủ đề năm nay nhấn mạnh mối liên hệ giữa những lựa chọn trong mỗi bữa ăn với việc giảm phát sinh chất thải, sử dụng tiết kiệm nông sản, tài nguyên và xây dựng môi trường sống xanh, sạch, bền vững.
Hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu ban hành Công văn số 6748/SNNMT-MTK ngày 22/9/2026 kêu gọi các cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và Nhân dân trên địa bàn tỉnh tổ chức các hoạt động thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế. Công tác tuyên truyền cần gắn với những việc làm cụ thể trong sinh hoạt, sản xuất và tiêu dùng, giúp mỗi người nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong giảm lãng phí thực phẩm, giảm phát sinh chất thải và giữ gìn vệ sinh môi trường.
Trọng tâm là vận động các gia đình, bếp ăn tập thể, trường học, nhà hàng, khách sạn, chợ và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống thực hiện mua sắm, chế biến, sử dụng thực phẩm vừa đủ; bảo quản đúng cách, sử dụng hợp lý thực phẩm còn giá trị, bảo đảm an toàn thực phẩm. Những thói quen như lên kế hoạch mua thực phẩm, lấy khẩu phần phù hợp, hạn chế thức ăn thừa trong bữa ăn hằng ngày, các cuộc liên hoan và sự kiện sẽ góp phần tiết kiệm chi phí, giảm lượng chất thải phải thu gom, vận chuyển, xử lý, góp phần quan trọng tiết kiệm nông sản, tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương và cộng đồng dân cư tích cực tổ chức ra quân vệ sinh môi trường, thu gom rác thải tại khu dân cư, tuyến đường, khu vực công cộng, sông, suối, ao, hồ, kênh, mương; bố trí vận chuyển, xử lý rác thải sau khi thu gom, không để tồn đọng, phát sinh ô nhiễm môi trường. Đồng thời, đẩy mạnh phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, tái sử dụng, tái chế chất thải; khuyến khích tận dụng, xử lý chất thải hữu cơ phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm vệ sinh môi trường; hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy.
Chiến dịch cũng là dịp để mỗi cơ quan, trường học, khu dân cư duy trì hoạt động trồng, chăm sóc cây xanh, chỉnh trang cảnh quan; giới thiệu, nhân rộng các mô hình, sáng kiến giảm lãng phí thực phẩm và bảo vệ môi trường. Các cơ quan, đơn vị chủ động chia sẻ thông tin, hình ảnh về hoạt động hưởng ứng trên các phương tiện truyền thông, trang thông tin điện tử và nền tảng số, góp phần lan tỏa những cách làm hiệu quả, khuyến khích cộng đồng cùng tham gia.
Mỗi công chức, viên chức, người lao động Ngành nông nghiệp và môi trường hãy gương mẫu thực hiện và vận động gia đình, cộng đồng hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm. Từ việc sử dụng thực phẩm vừa đủ, phân loại rác tại nguồn đến giữ gìn vệ sinh nơi làm việc và nơi cư trú, mỗi hành động nhỏ được duy trì thường xuyên đều góp phần xây dựng môi trường sống xanh - sạch - đẹp.
Với thông điệp “Đừng để thức ăn thành rác - Hãy để thành phố thêm xanh”, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu kêu gọi các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và Nhân dân cùng chung tay hưởng ứng Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, bắt đầu từ mỗi bữa ăn, mỗi gia đình và mỗi hành động hằng ngày, vì một Lai Châu xanh, sạch và phát triển bền vững.
Hoàng Tú Anh – Phòng Môi trường và biến đổi khí hậu
