BỆNH VIÊM DA NỔI CỤC TRÊN TRÂU, BÒ VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG, TRỊ

         I. ĐẶC ĐIỂM VÀ DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

1. Đặc điểm của bệnh

- Bệnh viêm da nổi cục còn được gọi là bệnh Da sần, là bệnh truyền nhiễm do một loại vi rút (Lumpy Skin Disease Virus - LSDV) gây ra trên trâu, bò thuộc họ Poxviridae, chi Capripoxvirus, cùng chi với vi rút gây bệnh Đậu trên dê, cừu.

- Chỉ xảy ra ở trâu, bò; bệnh không lây sang người và các loài vật khác.

- Bệnh thường xảy ra theo mùa và bùng phát dịch chủ yếu vào mùa nóng ẩm (cuối mùa xuân và trong mùa hè), khi côn trùng hoạt động mạnh.

- Bệnh gây tổn thương da, giảm tăng trọng; trường hợp nặng có thể gây chết.

- Bệnh làm giảm sản lượng sữa, giảm tỷ lệ thụ thai và dễ gây sẩy thai ở gia súc mang thai.

2. Đường truyền lây

- Truyền lây chủ yếu qua côn trùng hút máu như: muỗi, ruồi, ve, mòng...

- Do tiếp xúc trực tiếp giữa gia súc bị bệnh và gia súc khỏe mạnh.

- Do vận chuyển, mua bán gia súc nhiễm bệnh từ vùng dịch.

- Do sử dụng chung dụng cụ chăn nuôi, thú y: máng ăn, máng uống, dụng cụ phối giống, dùng chung kim tiêm khi điều trị bệnh.

3. Biểu hiện khi gia súc mắc bệnh

- Sốt cao 40–41°C, bỏ ăn, giảm sức đề kháng

- Xuất hiện các nốt sần cứng trên da ở cổ, vai, lưng, đùi hoặc quanh mắt

- Sưng hạch bạch huyết

- Chảy nước mắt, nước mũi

- Phù nề ở chân

- Giảm khả năng sinh sản

- Trường hợp bệnh nặng, các nốt sần có thể hoại tử, vỡ loét, gây tổn thương nghiêm trọng trên da và làm giảm giá trị thương phẩm của vật nuôi. Bệnh có thể gây suy kiệt nhanh ở gia súc trưởng thành và gây chết ở gia súc non, gây thiệt hại đáng kể cho người chăn nuôi.

II. BIỆN PHÁP PHÒNG BỆNH

1. Thực hiện an toàn sinh học trong chăn nuôi

Đây là biện pháp quan trọng, cần thực hiện đồng bộ:

- Chỉ mua con giống rõ nguồn gốc, đã tiêm phòng; cách ly gia súc mới nhập đàn tối thiểu 3–4 tuần.

- Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, thu gom và xử lý chất thải đúng kỹ thuật.

- Chủ động diệt côn trùng trong và xung quanh khu vực chăn nuôi.

- Hạn chế người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi; thực hiện sát trùng bắt buộc.

- Vệ sinh, khử trùng dụng cụ chăn nuôi và thú y sau mỗi lần sử dụng.

2. Tiêm phòng vắc xin

- Tiêm phòng cho gia súc khi đàn chưa bị bệnh, theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

- Có thể tiêm cho gia súc ở mọi lứa tuổi. Trường hợp gia súc mẹ đã tiêm phòng thì nên tiêm cho gia súc non sau khi được 4 - 6 tháng tuổi.

III. XỬ LÝ KHI CÓ DỊCH XẢY RA

1. Khi phát hiện dịch bệnh xảy ra, người chăn nuôi cần:

- Báo ngay cho cơ quan thú y tại địa phương để được hướng dẫn xử lý.

- Chấp hành theo hướng dẫn của cơ quan thú y về quy định phòng, chống dịch bệnh động vật.

- Tạm dừng vận chuyển, mua bán gia súc ra vào vùng dịch.

- Cách ly ngay gia súc bị bệnh và gia súc nghi mắc bệnh. Thu gom và xử lý chất thải, vệ sinh sát trùng, diệt côn trùng tại khu vực chăn nuôi và trang trại.

- Tổ chức tiêm phòng bao vây cho đàn gia súc khỏe mạnh theo hướng dẫn của cơ quan thú y

- Thường xuyên sử dụng thuốc chống côn trùng bằng cách phun xịt chuồng trại hoặc phun trực tiếp trên cơ thể trâu, bò.

- Thu gom phân, chất thải xử lý bằng ủ sinh học hoặc chôn, đốt, không để ứ đọng nước, phân tại khu vực chuồng trại.

2. Chăm sóc và hỗ trợ điều trị trâu, bò bị bệnh

- Trâu, bò mắc bệnh thường suy giảm sức đề kháng, dễ phát sinh nhiễm trùng thứ phát và bệnh ghép. Vì vậy cần áp dụng đồng bộ các biện pháp sau:

+ Cách ly, chăm sóc: Cách ly gia súc bệnh; nuôi nhốt riêng; chuồng trại sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát; thực hiện vệ sinh, tiêu độc khử trùng định kỳ.

+ Nuôi dưỡng: Cung cấp thức ăn dễ tiêu, giàu dinh dưỡng; bổ sung vitamin, khoáng chất và chất điện giải; đảm bảo đủ nước sạch.

+ Điều trị triệu chứng: Sử dụng thuốc hạ sốt, kháng viêm theo chỉ định của cán bộ thú y.

+ Hỗ trợ truyền dịch: Truyền dịch (NaCl 0,9%, Glucose…) khi gia súc mất nước, bỏ ăn, suy kiệt.

+ Phòng và điều trị bệnh thứ phát: Sử dụng kháng sinh phù hợp kết hợp với thuốc điều trị ký sinh trùng đường máu nhằm kiểm soát nhiễm trùng thứ phát và hạn chế bệnh ghép; việc sử dụng thuốc phải theo chỉ định của cán bộ thú y, đảm bảo đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời gian và an toàn.

+ Theo dõi thường xuyên thân nhiệt, khả năng ăn uống và mức độ tổn thương da để kịp thời xử lý.