Sử dụng phân bón an toàn, tiết kiệm, hiệu quả: Giải pháp nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp

Phân bón là một trong những yếu tố đầu vào không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp, có vai trò cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng, cải thiện độ phì của đất, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Tuy nhiên, hiệu quả của phân bón không chỉ phụ thuộc vào lượng phân được sử dụng, mà quan trọng hơn là cách sử dụng có hợp lý, cân đối và phù hợp với từng loại cây trồng, từng giai đoạn sinh trưởng hay không.

Thực tế sản xuất hiện nay cho thấy, ở một số địa phương, một bộ phận nông dân vẫn còn thói quen bón phân theo kinh nghiệm, chưa căn cứ đầy đủ vào nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng, đặc điểm đất đai, điều kiện thời tiết và từng thời kỳ sinh trưởng. Việc bón phân mất cân đối, nhất là bón nhiều phân đạm, ít chú trọng bổ sung phân hữu cơ, phân lân, kali, trung lượng và vi lượng, có thể làm cây sinh trưởng mất cân bằng, dễ phát sinh sâu bệnh, giảm khả năng chống chịu và ảnh hưởng đến chất lượng nông sản.

Không chỉ vậy, tình trạng sử dụng phân bón không rõ nguồn gốc, kém chất lượng, không phù hợp với cây trồng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các loại phân bón trôi nổi, không bảo đảm chất lượng không chỉ làm tăng chi phí đầu tư mà còn có thể ảnh hưởng đến hiệu quả mùa vụ, làm suy giảm độ phì của đất và gây tác động xấu đến môi trường sản xuất.

Từ thực tế trên, để sử dụng phân bón hiệu quả, bà con cần bón theo nguyên tắc “4 đúng”: đúng loại phân, đúng lượng, đúng lúc và đúng cách. Cụ thể, cần chọn loại phân phù hợp với cây trồng, chân đất và từng giai đoạn sinh trưởng; bón vừa đủ theo nhu cầu của cây, không bón thừa gây lãng phí; bón vào thời điểm cây cần dinh dưỡng; đồng thời bón đúng vị trí, kết hợp vùi lấp hoặc tưới nước để cây hấp thu tốt, hạn chế thất thoát.

Bên cạnh việc bón đúng kỹ thuật, tăng cường sử dụng phân hữu cơ cũng là giải pháp quan trọng để cải tạo đất và giảm dần sự phụ thuộc vào phân hóa học. Bà con có thể sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, phân chuồng đã ủ hoai mục và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, thân lá cây trồng để ủ thành phân bón. Nguồn phân hữu cơ này giúp đất tơi xốp hơn, giữ nước, giữ chất dinh dưỡng tốt hơn, đồng thời tạo điều kiện cho hệ vi sinh vật có lợi trong đất phát triển. Tuy nhiên, phân chuồng và phụ phẩm nông nghiệp cần được ủ hoai, xử lý đúng cách trước khi sử dụng để hạn chế mầm bệnh, hạt cỏ dại, mùi hôi và nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Để cây trồng sinh trưởng cân đối, bà con cũng cần chú ý kết hợp hợp lý giữa phân đạm, lân, kali và các chất trung, vi lượng như canxi, magie, lưu huỳnh, kẽm, bo... Việc lạm dụng phân đạm có thể làm cây phát triển thân lá quá mức, mô cây mềm yếu, dễ nhiễm sâu bệnh, dễ đổ ngã đối với cây lúa và ảnh hưởng đến chất lượng nông sản. Đối với cây lúa, rau màu, cây ăn quả và cây trồng thâm canh, cần căn cứ vào từng giai đoạn sinh trưởng để chia lượng phân bón thành nhiều lần, giúp cây hấp thu tốt hơn và giảm thất thoát.

Cùng với các biện pháp trên, việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong bón phân cần được quan tâm hơn. Đối với cây lúa, bà con có thể sử dụng bảng so màu lá để điều chỉnh lượng phân đạm phù hợp.

Đối với rau màu, cây ăn quả và cây trồng có giá trị kinh tế cao, có thể sử dụng phân bón chuyên dùng, phân bón nhả chậm, phân bón hòa tan kết hợp hệ thống tưới tiết kiệm nhằm cung cấp dinh dưỡng đều hơn, giảm thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón. Ngoài ra, việc ghi chép quá trình bón phân, theo dõi sinh trưởng của cây và đánh giá hiệu quả cuối vụ cũng là cơ sở quan trọng để điều chỉnh quy trình canh tác trong những vụ tiếp theo.

Một yếu tố không kém phần quan trọng là lựa chọn phân bón bảo đảm chất lượng. Người dân cần mua phân bón có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, nhãn mác đầy đủ, còn hạn sử dụng, có thông tin về thành phần, hàm lượng dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng và đơn vị sản xuất hoặc phân phối. Không mua, không sử dụng các loại phân bón trôi nổi, không có bao bì, nhãn mác hoặc được quảng cáo quá mức so với thực tế. Khi phát hiện phân bón có dấu hiệu bất thường, cần phản ánh kịp thời đến cơ quan chức năng để kiểm tra, xử lý.

Sử dụng phân bón hợp lý không chỉ giúp cây trồng sinh trưởng khỏe, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế ô nhiễm đất, nước và không khí. Về lâu dài, bón phân cân đối, tăng cường phân hữu cơ, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và quản lý tốt nguồn vật tư đầu vào sẽ giúp duy trì độ phì của đất, nâng cao sức chống chịu của cây trồng và tạo ra sản phẩm nông nghiệp an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Có thể thấy, sử dụng phân bón an toàn, tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là yêu cầu kỹ thuật trong từng mùa vụ, mà còn là hướng đi cần thiết để xây dựng nền nông nghiệp bền vững. Mỗi hộ sản xuất cần thay đổi tư duy từ “bón nhiều để cây tốt” sang “bón đúng để cây khỏe, đất bền và sản xuất có lãi”, qua đó góp phần nâng cao giá trị nông sản, bảo vệ môi trường canh tác và phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, hiệu quả, bền vững./.