KHÔNG ĐỐT RƠM RẠ SAU THU HOẠCH – GÓP PHẦN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, GIỮ ĐỘ PHÌ ĐẤT CANH TÁC

Tuy nhiên, việc đốt rơm rạ không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn làm ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, giảm độ phì nhiêu của đất và tiềm ẩn nguy cơ cháy lan trong mùa khô nóng. Để nâng cao nhận thức và hạn chế tình trạng trên, Trung tâm Khuyến nông và Kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn khuyến cáo bà con không đốt rơm rạ sau thu hoạch vì những tác hại sau:

1. Gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng

Khi đốt rơm rạ sẽ phát sinh nhiều khói bụi, khí CO, khí nhà kính CO₂ và một số khí gây ô nhiễm không khí khác, khói rơm rạ có thể gây cay mắt, khó thở, kích thích đường hô hấp, đặc biệt ảnh hưởng đến người già và trẻ nhỏ.

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, khô hanh, khói từ việc đốt rơm rạ còn làm không khí thêm ngột ngạt, giảm tầm nhìn, ảnh hưởng đến người tham gia giao thông tại các tuyến đường gần khu vực sản xuất nông nghiệp.

        2. Làm giảm độ phì nhiêu của đất

Nhiều bà con cho rằng đốt rơm rạ giúp làm sạch đồng ruộng và hạn chế sâu bệnh. Tuy nhiên, việc đốt rơm rạ chỉ có tác dụng tạm thời, đồng thời làm mất đi nguồn hữu cơ và dinh dưỡng có thể bổ sung lại cho đất. Nếu đốt thường xuyên sẽ khiến đất ngày càng chai cứng, giảm độ tơi xốp và khả năng giữ ẩm, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng.

Bên cạnh đó, nhiệt độ cao từ việc đốt rơm rạ còn có thể làm ảnh hưởng đến các vi sinh vật có ích trong đất và một số sinh vật có lợi trên đồng ruộng, làm mất cân bằng sinh thái và tăng nguy cơ phát sinh sâu bệnh trong các vụ sản xuất tiếp theo.

3. Tiềm ẩn nguy cơ cháy lan trong mùa khô

Tại Lai Châu, thời điểm sau thu hoạch lúa thường trùng với giai đoạn thời tiết khô nóng, nhiều khu vực có gió mạnh, địa hình đồi dốc xen kẽ khu dân cư và nương rẫy. Việc đốt rơm rạ không kiểm soát có thể dẫn đến cháy lan sang khu vực xung quanh, gây thiệt hại về tài sản, cây trồng và ảnh hưởng đến an toàn sản xuất.

4. Tận dụng rơm rạ để nâng cao hiệu quả sản xuất

Thay vì đốt bỏ, bà con có thể tận dụng rơm rạ sau thu hoạch theo nhiều cách hiệu quả, góp phần giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường:

* Ủ làm phân hữu cơ: Rơm rạ có thể phối trộn với phân chuồng và chế phẩm vi sinh để ủ thành phân hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp, giúp cải tạo đất và tăng độ phì nhiêu. Bà con có thể thu hoạch rơm mang về nhà ủ hoặc ủ trực tiếp tại ruộng.

* Vùi rơm rạ vào đất: Sau thu hoạch, bà con nên cày vùi rơm rạ kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học để giúp rơm rạ nhanh phân hủy, bổ sung chất hữu cơ cho đất, tăng độ tơi xốp và khả năng giữ ẩm. Nên thực hiện sớm sau thu hoạch để rơm rạ kịp phân hủy, hạn chế ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng vụ sau.

* Làm thức ăn cho gia súc: Rơm rạ có thể được thu gom, phơi khô hoặc xử lý với urê đúng kỹ thuật để làm thức ăn dự trữ cho trâu, bò trong mùa đông. Đây là biện pháp phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại nhiều địa phương trong tỉnh.

* Phủ gốc cho cây trồng: Có thể tận dụng rơm rạ để phủ gốc cho rau màu, cây ăn quả nhằm giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và giảm xói mòn đất trong mùa nắng nóng.

          * Trồng nấm hoặc làm đệm lót sinh học: Một số địa phương đã tận dụng rơm rạ để trồng một số loại nấm ăn hoặc làm đệm lót trong chăn nuôi, góp phần nâng cao giá trị phụ phẩm nông nghiệp.

Rơm rạ sau thu hoạch không phải là phế thải bỏ đi mà là nguồn phụ phẩm nông nghiệp có giá trị nếu được tận dụng hợp lý. Việc hạn chế đốt rơm rạ ngoài đồng ruộng không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính mà còn giúp cải tạo đất, nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng tới nền nông nghiệp bền vững.

Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống, bà con nông dân cần nâng cao ý thức, không đốt rơm rạ sau thu hoạch; đồng thời tích cực áp dụng các biện pháp xử lý, tận dụng rơm rạ phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương./.