Chủ động thời vụ, nâng cao hiệu quả sản xuất vụ đông năm 2026

Giải phóng đất sớm, tranh thủ thời vụ

Đối với những diện tích đã có kế hoạch sản xuất vụ đông, các địa phương cần chủ động đẩy nhanh thu hoạch lúa và cây trồng vụ mùa khi đến độ chín.

Với diện tích lúa chín trên 80%, cần tranh thủ thời tiết thuận lợi, huy động máy móc, nhân lực thu hoạch nhanh, gọn, vừa bảo đảm năng suất, hạn chế thiệt hại, vừa sớm giải phóng đất để gieo trồng cây vụ đông đúng thời vụ.

Thu hoạch đến đâu, tiến hành vệ sinh đồng ruộng và chuẩn bị đất đến đó; rơm rạ, cỏ dại, tàn dư cây trồng được xử lý phù hợp nhằm hạn chế nguồn sâu bệnh.

Tăng cường cơ giới hóa trong khâu thu hoạch, làm đất giúp rút ngắn thời gian, giảm áp lực về lao động và đảm bảo cây vụ đông được gieo trồng trong khung thời vụ thích hợp. Với những diện tích khó bố trí thời gian làm đất, có thể áp dụng kỹ thuật làm đất tối thiểu, chủ động làm bầu cây con trước khi giải phóng đất để tranh thủ thời vụ, rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây trên đồng ruộng.

       Chọn cây trồng phù hợp, bố trí thời vụ hợp lý

Cơ cấu cây trồng vụ đông cần căn cứ vào điều kiện đất đai, khả năng sản xuất và nhu cầu thị trường của từng địa phương. Bên cạnh những cây trồng truyền thống, cần khuyến khích đa dạng hóa các loại cây có giá trị kinh tế như ngô, rau, củ, quả… phù hợp với điều kiện sản xuất và khả năng tiêu thụ.

Đối với nhóm cây ưa ấm như ngô, khoai lang, dưa hấu, dưa chuột,… cần tranh thủ gieo trồng sớm để tận dụng điều kiện nhiệt độ thuận lợi. Vụ thu đông cần kết thúc gieo trồng trước ngày 15/9, vụ đông kết thúc gieo trồng trước ngày 10/10.

Nhóm cây ưa lạnh như khoai tây, cải bắp, súp lơ, su hào… nên tập trung gieo trồng trong tháng 10; riêng khoai tây cần hoàn thành trồng trước ngày 15/11.

Đối với nhóm rau ăn lá, cần bố trí thời vụ và cơ cấu giống hợp lý, thực hiện sản xuất rải vụ, gối vụ để tránh tình trạng thu hoạch tập trung, dư thừa sản phẩm và giảm giá.

Chăm sóc tốt, chủ động phòng trừ sâu bệnh

Do thời gian sản xuất vụ đông ngắn, các biện pháp kỹ thuật cần được thực hiện ngay từ đầu vụ. Có thể làm bầu đối với ngô, bầu, bí, dưa, cà chua, bắp cải... để chủ động cây giống trước khi đưa ra ruộng, qua đó tranh thủ thời vụ và rút ngắn thời gian cây sinh trưởng ngoài đồng.

Sau gieo trồng, cần chăm sóc sớm, cung cấp nước và dinh dưỡng phù hợp để cây sinh trưởng khỏe. Ruộng cần được kiểm tra thường xuyên, kịp thời trồng dặm cây chết hoặc sinh trưởng kém, bảo đảm mật độ hợp lý. Đối với cây lấy củ, quả, hạt, chăm sóc tốt giai đoạn đầu sẽ tạo điều kiện cho bộ rễ, thân và lá phát triển, làm cơ sở hình thành năng suất.

Cùng với chăm sóc, việc theo dõi sâu bệnh cần được thực hiện thường xuyên. Trên rau màu cần chú ý sâu xanh, bọ nhảy, sâu tơ, sâu khoang, bệnh sương mai; cà chua, khoai tây theo dõi bệnh mốc sương, héo xanh; trên ngô cần lưu ý sâu keo mùa thu và các đối tượng gây hại khác.

Phòng trừ sâu bệnh cần thực hiện theo hướng quản lý dịch hại tổng hợp, ưu tiên các biện pháp canh tác, sinh học; chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi cần thiết và phải tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”, bảo đảm thời gian cách ly theo quy định.

Sản xuất gắn với đầu ra

Hiệu quả sản xuất vụ đông không chỉ phụ thuộc vào năng suất mà còn gắn với khả năng tiêu thụ sản phẩm. Vì vậy, các địa phương cần chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường để bố trí cơ cấu cây trồng, quy mô và thời điểm sản xuất phù hợp; khuyến khích sản xuất rải vụ, tránh mở rộng diện tích theo phong trào hoặc tập trung quá nhiều vào một loại cây trồng.

Cùng với tổ chức sản xuất, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở thu mua tham gia liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ rau, củ, quả ngay từ đầu vụ. Qua đó, từng bước hình thành đầu ra ổn định, hạn chế tình trạng sản phẩm thu hoạch tập trung khó tiêu thụ và nâng cao giá trị sản xuất vụ đông cho người dân./.